احتمالا در سدهء 2 ق / 8 م به عربى ترجمه شده است . اين نسخه برجا نمانده است ، امّا ترجمه‌هاى لاتين و عبرى كتابى دربارهء اسطرلاب در دست است كه بطلميوس مؤلف آن شمرده مىشود . در منابع كهن عربى اثرى نيز با عنوان رسالة فى العمل بالاسطرلاب به تئون اسكندرانى كه از شارحان آثار بطلميوس بشمار مىرود نسبت داده شده است . از يوحناى نحوى رسالهء ارزشمندى دربارهء شيوهء ساختن و كاربرد اسطرلاب به زبان يونانى برجا مانده است . در منابع عربى همچنين از ابيون بطريق كه شايد اندكى پيش از اسلام مىزيسته ، به‌عنوان مؤلف رساله‌اى در اسطرلاب به زبان يونانى ، و نيز نخستين كسى كه اسطرلاب مسطح ساخته است ، ياد مىشود . گفته مىشود كه رسالهء وى شامل 157 باب بوده ، و ثابت بن قره آن را به عربى درآورده است . شايان ذكر است كه رسالهء المقياس المرجح فى العمل بالاسطرلاب كه اشتباها به بيرونى نسبت داده شده است ، گفته مىشود كه ثابت بن قره در رساله‌اى با عنوان العمل بالاسطرلاب ، ابرخس را مبتكر اسطرلاب كروى و نيز اسطرلاب مسطح شمرده ، و در عين حال به تسطيح اسطرلاب توسط لاب اشاره كرده است . اين سخن ازآن‌رو شگفت مىنمايد كه يگانه رسالهء منسوب به ثابت بن قره با عنوان يادشده ، همان ترجمهء رسالهء ابيون بطريق است و داستان لاب ، ويژهء رسائل عربى است . همچنين قابل تصور نيست كه دانشمندى مانند ثابت ابن قره آن را باور كرده باشد . رساله‌اى نيز به زبان سريانى در وصف اسطرلاب از سوروس سبوخت « 1 » ، اسقف قنسرين ( سدهء 1 ق / 7 م ) در دست است . از مجموعهء شواهد چنين برمىآيد كه پيش از آشنايى مسلمانان با

--> ( 1 ) . Severus Sebokht